نشریه تخصصی پژوهش های پیشرفت و تعالی

نشریه تخصصی پژوهش های پیشرفت و تعالی

تحلیل فلسفی نظریه‌ی نیازهای سلسله مراتبی آبراهام مازلو بر اساس مدل سه شاخکی (ابعاد هستی شناسی، معرفت شناسی و روش شناسی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشجوی دکتری مدیریت دولتی،‌ گرایش مدیریت منابع انسانی، دانشگاه تهران، ایران
چکیده
نظریه سلسله مراتب نیازهای مازلو یکی از پر نفوذترین الگوهای روانشناسی انگیزش در قرن بیستم به شمار می آید. این نظریه باارائه مدلی سلسله مراتبی از نیازهای انسانی تلاش کرده است تا رفتار فردی و اجتماعی انسان را در قالب الگوهای معینی تبیینکند. با این حال، تحلیل فلسفی این نظریه نشان می دهد که مفروضات بنیادین آن در حوزه های هستی شناسی، انسان شناسیمعرفت شناسی و روش شناسی نیازمند بازاندیشی انتقادی هستند. پژوهش حاضر با بهره گیری از مدل سه شاخکی تحلیل فلسفی بهبررسی ابعاد زیرساختی نظریه مازلو پرداخته است. در این راستا، رابطه نظریه با نظم و تغییرات رادیکال در جامعه، ماهیتابزار گرایانه و ارگانیک سازمانها و تعاملات سیستم های باز انسانی مورد واکاوی قرار گرفت. همچنین جایگاه نظریه در سهقلمرو رفتاری ساختاری و محیطی تحلیل شد. نتایج پژوهش نشان می دهد که نظریه مازلو با تأکید بر رئالیسم روان شناختی وانسان گرایی اومانیستی از تبیین پویایی های فرهنگی و زمینه ای غافل مانده و نیازمند بازنگری در پرتو تغییرات اجتماعی معاصراست. علاوه بر این محدودیت های روش شناختی و ساده سازی های معرفت شناختی نظریه اعتبار تجربی آن را در تحلیل انگیزشانسانی کاهش داده است. بر این اساس ضرورت توسعه مدل های انگیزشی شبکه ای چند بعدی و زمینه محور در مواجهه باپیچیدگی های دنیای امروز برجسته می شود. پژوهش حاضر با نگاهی انتقادی چارچوبی برای بازاندیشی فلسفی نظریه هایانگیزشی ارائه می کند و بر اهمیت ادغام تحلیل های فلسفی در توسعه نظریه های رفتاری و مدیریتی تأکید می ورزد.
کلیدواژه‌ها